Trong các giao dịch mua bán, chuyển nhượng, tặng cho nhà đất, phí công chứng nhà đất là khoản chi phí bắt buộc mà người dân thường quan tâm. Tuy nhiên, không ít trường hợp phát sinh thắc mắc do mức phí thực tế khác nhau giữa các hợp đồng, giá trị giao dịch hoặc tổ chức hành nghề công chứng. Việc hiểu đúng cách tính phí công chứng không chỉ giúp người dân chủ động tài chính mà còn tránh nhầm lẫn giữa phí, thù lao và các chi phí hợp pháp khác. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể căn cứ pháp luật và phương pháp xác định phí công chứng nhà đất hiện nay.
Phí công chứng nhà đất là khoản tiền người yêu cầu công chứng phải nộp cho Nhà nước khi công chứng các hợp đồng, giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
Theo “Luật Công chứng 2014”, đây là khoản phí mang tính bắt buộc, được thu theo biểu phí do Nhà nước quy định, khác với thù lao công chứng hoặc chi phí phát sinh theo thỏa thuận.
Căn cứ pháp lý xác định phí công chứng nhà đất
Văn bản pháp luật điều chỉnh phí công chứng nhà đất
Việc xác định phí công chứng nhà đất hiện nay căn cứ chủ yếu vào:
“Luật Công chứng 2014”;
“Thông tư 257/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính” quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí công chứng.
Theo các văn bản này, phí công chứng nhà đất được ấn định theo giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch.
Phân biệt phí công chứng và các khoản thu khác
Trong thực tế, người dân thường nhầm lẫn giữa:
Phí công chứng nhà đất (do Nhà nước quy định);
Thù lao công chứng (chi trả cho việc soạn thảo hợp đồng, đánh máy, sao chụp);
Chi phí khác (công chứng ngoài trụ sở, xác minh hồ sơ, giám định…).
Chỉ phí công chứng nhà đất là khoản thu bắt buộc theo biểu phí thống nhất; các khoản còn lại được thỏa thuận nhưng phải niêm yết công khai.
Phí công chứng nhà đất được tính theo tiêu chí nào?
Giá trị hợp đồng, giao dịch là căn cứ tính phí
Theo “Điều 4 Thông tư 257/2016/TT-BTC”, phí công chứng nhà đất được tính dựa trên:
Giá trị quyền sử dụng đất;
Giá trị nhà ở và tài sản gắn liền với đất;
Giá trị ghi trong hợp đồng, giao dịch.
Trong trường hợp giá trị hợp đồng thấp hơn giá do Nhà nước quy định, cơ quan công chứng sẽ căn cứ vào bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành để xác định phí.
Nếu hợp đồng bao gồm cả quyền sử dụng đất và nhà ở, phí công chứng nhà đất sẽ được tính trên tổng giá trị tài sản, không tách riêng từng phần.
Ví dụ minh họa: Một hợp đồng chuyển nhượng nhà ở gắn liền với đất có giá trị 3 tỷ đồng thì phí công chứng được tính trên toàn bộ giá trị 3 tỷ, không chỉ riêng phần đất.
Mức phí công chứng nhà đất hiện nay
Theo biểu phí ban hành kèm “Thông tư 257/2016/TT-BTC”, phí công chứng nhà đất được áp dụng theo mức lũy tiến, tăng dần theo giá trị tài sản hoặc hợp đồng.
Đối với các giao dịch nhà đất có giá trị lớn, mức phí sẽ cao hơn nhưng không vượt quá mức trần do pháp luật quy định. Tổ chức hành nghề công chứng không được tự ý thu cao hơn biểu phí.
Ai là người phải nộp phí công chứng nhà đất?
Theo nguyên tắc chung, người yêu cầu công chứng là người có nghĩa vụ nộp phí công chứng nhà đất. Tuy nhiên, trong thực tiễn:
Các bên có thể thỏa thuận bên mua, bên bán hoặc mỗi bên chịu một phần phí;
Thỏa thuận này cần được ghi nhận rõ trong hợp đồng để tránh tranh chấp.
Pháp luật không bắt buộc bên nào phải chịu phí, mà tôn trọng sự thỏa thuận của các bên.
Trường hợp nào được miễn hoặc giảm phí công chứng nhà đất?
Theo “Điều 10 Thông tư 257/2016/TT-BTC”, một số trường hợp được miễn hoặc giảm phí công chứng nhà đất, như:
Công chứng hợp đồng, giao dịch phục vụ chính sách xã hội;
Người có công với cách mạng, hộ nghèo theo quy định;
Một số trường hợp đặc thù theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Việc miễn, giảm phải có căn cứ và giấy tờ chứng minh hợp lệ.
Những lưu ý quan trọng khi nộp phí công chứng nhà đất
Kiểm tra bảng niêm yết phí tại văn phòng công chứng
Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết công khai phí công chứng nhà đất và thù lao công chứng. Người dân có quyền yêu cầu giải thích rõ từng khoản thu.
Yêu cầu hóa đơn, chứng từ hợp lệ
Khoản phí công chứng nhà đất phải được lập hóa đơn, chứng từ theo quy định tài chính. Đây là căn cứ bảo vệ quyền lợi người dân nếu phát sinh khiếu nại.
Kết luận
Phí công chứng nhà đất được tính dựa trên giá trị hợp đồng hoặc tài sản theo biểu phí do Nhà nước ban hành, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của tổ chức hành nghề công chứng. Việc nắm rõ căn cứ pháp lý, cách tính và các khoản thu liên quan giúp người dân chủ động tài chính, đồng thời hạn chế tranh chấp, khiếu nại không đáng có trong quá trình thực hiện giao dịch nhà đất.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
