Hợp đồng thế chấp tài sản là phần vốn góp trong công ty hợp danh

Phần vốn góp trong công ty hợp danh có thể mang lại giá trị kinh tế đáng kể. Thành viên có thể muốn sử dụng quyền tài sản này để bảo đảm khoản vay. Tuy nhiên, giao dịch liên quan đến phần vốn góp cần được xem xét kỹ lưỡng.

Hợp đồng thế chấp vốn góp công ty hợp danh đặt ra nhiều vấn đề pháp lý đặc thù. Các bên cần phân biệt tài sản của thành viên với tài sản thuộc công ty. Đồng thời, cần xem xét loại thành viên và điều lệ doanh nghiệp. Việc xác lập giao dịch không nên chỉ dựa trên thỏa thuận giữa bên vay và bên cho vay.

>>> Xem thêm: Hợp đồng tặng cho nhà đất nhưng bên nhận bị Tòa án tuyên bố mất năng lực

1. Khái niệm và đặc điểm pháp lý của hợp đồng thế chấp vốn góp công ty hợp danh

1.1. Thế chấp phần vốn góp được hiểu như thế nào?

Thế chấp là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự. Bên thế chấp dùng tài sản thuộc quyền của mình để bảo đảm nghĩa vụ. Bên thế chấp thường không phải chuyển giao tài sản cho bên nhận thế chấp.

Với phần vốn góp trong công ty hợp danh, cần xác định chính xác đối tượng giao dịch. Đó có thể là quyền tài sản phát sinh từ tư cách thành viên. Tuy nhiên, phần vốn góp không đồng nghĩa với tài sản riêng của công ty.

Theo Điều 179 Luật Doanh nghiệp năm 2020, tài sản công ty hợp danh gồm nhiều nguồn khác nhau. Trong đó có tài sản góp vốn đã chuyển quyền sở hữu cho công ty. Vì vậy, thành viên không thể tự ý thế chấp tài sản thuộc sở hữu công ty.

1.2. Phân biệt phần vốn góp của thành viên hợp danh và thành viên góp vốn

Công ty hợp danh có thành viên hợp danh và có thể có thành viên góp vốn. Hai loại thành viên có địa vị pháp lý khác nhau. Sự khác biệt này ảnh hưởng đến việc xác lập và xử lý tài sản bảo đảm.

Thành viên hợp danh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình. Họ đồng thời tham gia quản lý và điều hành công ty theo luật định. Việc chuyển phần vốn góp cho người khác chịu hạn chế riêng.

Theo khoản 3 Điều 180 Luật Doanh nghiệp năm 2020, thành viên hợp danh không được chuyển phần vốn góp nếu thiếu sự chấp thuận của các thành viên hợp danh còn lại. Vì thế, việc xử lý phần vốn góp khi phát sinh vi phạm cần được xem xét thận trọng.

Thành viên góp vốn chịu trách nhiệm về nghĩa vụ công ty trong phạm vi vốn đã cam kết góp. Họ không có quyền quản lý công ty như thành viên hợp danh. Tuy vậy, quyền của họ vẫn chịu sự điều chỉnh của pháp luật và điều lệ công ty.

1.3. Căn cứ pháp lý cần xem xét

Khi lập hợp đồng, các bên nên đối chiếu những văn bản sau:

• Bộ luật Dân sự năm 2015, đặc biệt các quy định về tài sản và biện pháp bảo đảm.
• Luật Doanh nghiệp năm 2020 và các văn bản sửa đổi, bổ sung còn hiệu lực.
• Điều lệ công ty hợp danh tại thời điểm giao dịch.
• Thỏa thuận giữa các thành viên và hồ sơ xác nhận phần vốn góp.
• Quy định chuyên ngành khác, nếu giao dịch thuộc trường hợp đặc thù.

Cần kiểm tra hiệu lực của văn bản tại thời điểm ký. Không nên chỉ dựa vào mẫu hợp đồng có sẵn. Điều kiện áp dụng còn phụ thuộc vào loại thành viên và nội dung bảo đảm.

2. Điều kiện và nội dung cần có trong hợp đồng thế chấp

2.1. Xác định quyền được dùng làm tài sản bảo đảm

Trước khi ký, bên thế chấp cần chứng minh quyền đối với phần vốn góp. Giấy chứng nhận phần vốn góp là một tài liệu quan trọng. Tuy nhiên, cần kiểm tra thêm hồ sơ góp vốn và tình trạng pháp lý thực tế.

Các bên nên làm rõ những nội dung sau:

• Phần vốn góp đã được góp đủ hay chưa.
• Giá trị phần vốn góp và tỷ lệ tương ứng trong công ty.
• Quyền tài sản nào được đưa vào giao dịch bảo đảm.
• Phần vốn góp có đang tranh chấp hoặc bị áp dụng biện pháp ngăn chặn không.
• Có hợp đồng bảo đảm trước đó liên quan đến quyền này không.
• Điều lệ công ty quy định gì về việc chuyển nhượng hoặc xử lý phần vốn góp.

Không nên mặc nhiên coi giấy chứng nhận phần vốn góp là chứng khoán. Công ty hợp danh không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào theo Luật Doanh nghiệp. Bản chất quyền được thế chấp cần được xác định theo pháp luật dân sự và doanh nghiệp.

2.2. Kiểm tra điều lệ và sự chấp thuận cần thiết

Điều lệ công ty có thể quy định cơ chế quản lý phần vốn góp. Các bên cần rà soát nội dung này trước khi ký hợp đồng. Đặc biệt, cần lưu ý quy định về thành viên hợp danh và việc chuyển nhượng vốn.

Không phải mọi giao dịch thế chấp đều tự động làm thay đổi tư cách thành viên. Tuy nhiên, xử lý tài sản bảo đảm có thể dẫn đến việc chuyển quyền cho người khác. Khi đó, các hạn chế theo Luật Doanh nghiệp có thể trở thành vấn đề then chốt.

Với thành viên hợp danh, cần đặc biệt lưu ý yêu cầu tại Điều 180. Không nên coi việc ký hợp đồng thế chấp là cách bỏ qua điều kiện chuyển nhượng. Các bên nên làm rõ phương thức xử lý tài sản ngay từ đầu.

2.3. Những điều khoản quan trọng trong hợp đồng

Hợp đồng cần xác định rõ các bên và nghĩa vụ được bảo đảm. Thông tin về phần vốn góp phải chính xác, thống nhất với hồ sơ công ty. Mô tả càng rõ thì nguy cơ tranh chấp càng giảm.

Nội dung nên có gồm:

• Thông tin pháp lý của bên thế chấp và bên nhận thế chấp.
• Thông tin công ty hợp danh và giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Giá trị phần vốn góp, tỷ lệ vốn và căn cứ xác định quyền.
• Nghĩa vụ được bảo đảm, số tiền và thời hạn thực hiện.
• Quyền, nghĩa vụ của các bên trong thời gian thế chấp.
• Cam kết về tình trạng pháp lý của tài sản bảo đảm.
• Trường hợp vi phạm và phương thức xử lý tài sản.
• Cơ chế phối hợp với công ty khi cần thực hiện quyền liên quan.
• Điều khoản giải quyết tranh chấp và hiệu lực hợp đồng.

Hợp đồng nên quy định rõ giới hạn quyền của bên nhận thế chấp. Việc nhận thế chấp không đồng nghĩa với việc trở thành thành viên công ty. Bên nhận thế chấp cũng không mặc nhiên được tham gia quản lý doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Đừng để một thiếu sót nhỏ khiến giấy tờ của bạn phải chuẩn bị lại, hãy tìm hiểu kỹ về chứng thực!

3. Công chứng, đăng ký và hồ sơ thực hiện giao dịch

3.1. Hợp đồng có bắt buộc công chứng không?

Không nên mặc định mọi hợp đồng thế chấp phần vốn góp đều bắt buộc công chứng. Yêu cầu về hình thức phụ thuộc vào đối tượng tài sản và quy định pháp luật áp dụng. Các bên cần xác định đúng bản chất quyền được dùng làm tài sản bảo đảm.

Nếu pháp luật không bắt buộc công chứng, các bên vẫn có thể cân nhắc công chứng để tăng tính an toàn. Công chứng giúp kiểm tra giấy tờ và ghi nhận ý chí giao kết. Tuy nhiên, công chứng không thay thế điều kiện pháp lý của giao dịch.

Trước khi ký, nên trao đổi với tổ chức hành nghề công chứng về hồ sơ cụ thể. Việc rà soát trước giúp xác định giấy tờ cần bổ sung. Đồng thời, các bên có thể hạn chế rủi ro do mô tả sai đối tượng thế chấp.

3.2. Đăng ký biện pháp bảo đảm có cần thiết không?

Đăng ký biện pháp bảo đảm có thể ảnh hưởng đến hiệu lực đối kháng với người thứ ba và thứ tự ưu tiên thanh toán. Việc đăng ký có bắt buộc hay không phụ thuộc loại tài sản và quy định tương ứng.

Do đó, các bên cần xác định phần vốn góp được xem xét dưới dạng quyền tài sản nào. Không nên tự suy luận rằng mọi phần vốn góp đều đăng ký theo cùng một thủ tục. Cần kiểm tra quy định hiện hành và cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận.

Nếu thuộc trường hợp phải đăng ký, hồ sơ cần được chuẩn bị đúng yêu cầu. Các bên nên lưu giữ hợp đồng, tài liệu xác định quyền và chứng từ đăng ký. Đây là căn cứ quan trọng khi xảy ra tranh chấp hoặc xử lý tài sản.

3.3. Hồ sơ cần chuẩn bị

Tùy từng trường hợp, hồ sơ có thể bao gồm:

• CCCD (Căn cước công dân) hoặc giấy tờ pháp lý của các bên.
• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của công ty hợp danh.
• Điều lệ công ty và tài liệu sửa đổi, bổ sung.
• Giấy chứng nhận phần vốn góp và hồ sơ góp vốn.
• Tài liệu thể hiện sự chấp thuận, nếu pháp luật hoặc điều lệ yêu cầu.
• Hợp đồng tín dụng hoặc tài liệu xác định nghĩa vụ được bảo đảm.
• Dự thảo hợp đồng thế chấp và giấy tờ liên quan khác.

Danh mục trên chỉ mang tính định hướng. Hồ sơ thực tế phụ thuộc vào từng giao dịch. Các bên nên kiểm tra yêu cầu cụ thể trước khi nộp.

4. Xử lý phần vốn góp khi vi phạm và những rủi ro cần tránh

4.1. Xử lý tài sản bảo đảm khi bên vay không thực hiện nghĩa vụ

Khi nghĩa vụ đến hạn mà bên vay không thực hiện, bên nhận thế chấp có thể yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm theo thỏa thuận và pháp luật. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên chuyển phần vốn góp sang tên mình. Việc xử lý phải phù hợp với quy định về quyền thành viên.

Đối với thành viên hợp danh, điều kiện chuyển nhượng là vấn đề đặc biệt quan trọng. Nếu phải chuyển phần vốn góp cho người khác, các bên cần xem xét yêu cầu chấp thuận theo Luật Doanh nghiệp. Việc xử lý không được làm mất đi các điều kiện bắt buộc của pháp luật.

Nếu không thống nhất được phương thức xử lý, tranh chấp có thể được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền. Hợp đồng nên dự liệu quy trình phối hợp với công ty. Điều này giúp giảm nguy cơ đình trệ khi thực hiện quyền bảo đảm.

4.2. Các rủi ro pháp lý thường gặp

Một số sai sót có thể khiến giao dịch phát sinh tranh chấp. Rủi ro thường bắt đầu từ việc xác định sai tài sản bảo đảm. Việc bỏ qua điều lệ công ty cũng có thể gây trở ngại khi xử lý tài sản.

Các bên cần tránh những tình huống sau:

• Dùng tài sản thuộc công ty để bảo đảm khoản nợ riêng.
• Không xác minh phần vốn góp đã được góp đủ hay chưa.
• Không kiểm tra tranh chấp hoặc giao dịch bảo đảm trước đó.
• Bỏ qua hạn chế chuyển nhượng đối với thành viên hợp danh.
• Ghi điều khoản cho phép bên nhận thế chấp tự động trở thành thành viên.
• Không xác định rõ cách định giá và xử lý tài sản khi vi phạm.

Hợp đồng cần phản ánh đúng quyền mà bên thế chấp có thể định đoạt. Các điều khoản trái luật không được bảo vệ chỉ vì các bên đã ký. Vì vậy, việc thẩm tra pháp lý trước giao dịch rất cần thiết.

4.3. Khuyến nghị để bảo đảm an toàn giao dịch

Bên nhận thế chấp nên thẩm định tình trạng pháp lý của phần vốn góp. Cần đối chiếu giấy tờ với sổ sách và hồ sơ của công ty. Nếu cần, nên yêu cầu công ty xác nhận thông tin liên quan.

Bên thế chấp cũng cần hiểu rõ nghĩa vụ của mình. Không nên cam kết chuyển giao quyền vượt quá phạm vi pháp luật cho phép. Những điều kiện xử lý tài sản cần được thỏa thuận minh bạch.

Đối với giao dịch có giá trị lớn, nên tham vấn luật sư hoặc công chứng viên. Việc rà soát độc lập giúp nhận diện rủi ro sớm. Các bên cũng nên lưu giữ đầy đủ hồ sơ và chứng từ giao dịch.

>>> Xem thêm: Cần hoàn thiện giấy tờ nhanh gọn? Đừng bỏ qua thông tin về dịch vụ công chứng!

Kết luận

Hợp đồng thế chấp vốn góp công ty hợp danh cần được xây dựng trên cơ sở pháp luật dân sự và pháp luật doanh nghiệp. Các bên phải xác định đúng quyền tài sản, loại thành viên và điều kiện xử lý. Đặc biệt, cần chú ý hạn chế chuyển nhượng phần vốn góp của thành viên hợp danh.

Để hạn chế rủi ro, hãy chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và kiểm tra điều lệ công ty trước khi ký. Nếu cần rà soát giấy tờ hoặc tư vấn thủ tục công chứng, quý khách có thể liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được hướng dẫn cụ thể. Văn phòng hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, giải đáp thủ tục và tư vấn hình thức văn bản phù hợp quy định pháp luật.

>>> Xem thêm: Chọn đúng văn phòng công chứng ngay từ đầu giúp bạn chủ động hơn trong mọi thủ tục pháp lý

>>> Xem thêm: Đừng chờ đến khi hồ sơ thiếu sót mới tìm cách bổ sung; chủ động tham khảo dịch vụ sang tên sổ đỏ từ sớm

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com