Công chứng ngoài trụ sở là gì? Ai được quyền yêu cầu?
Trong thực tiễn, không phải lúc nào người yêu cầu công chứng cũng có thể trực tiếp đến văn phòng công chứng. Người cao tuổi, người bệnh, người đang bị hạn chế đi lại hoặc các trường hợp đặc biệt khác thường đặt ra nhu cầu công chứng ngoài trụ sở. Vậy công chứng ngoài trụ sở là gì, có được pháp luật cho phép hay không, và ai là người có quyền yêu cầu hình thức công chứng này? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các vấn đề đó trên cơ sở quy định của Luật Công chứng hiện hành.
Công chứng ngoài trụ sở là việc công chứng viên không thực hiện công chứng tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng (văn phòng công chứng, phòng công chứng), mà trực tiếp đến địa điểm khác theo yêu cầu hợp pháp của người yêu cầu công chứng để thực hiện việc công chứng.
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2024”, “Việc công chứng được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp công chứng ngoài trụ sở theo quy định của luật”.
Như vậy, công chứng ngoài trụ sở là ngoại lệ có điều kiện, không phải là hình thức áp dụng tùy tiện.
Bản chất pháp lý của công chứng ngoài trụ sở
Cần hiểu đúng rằng:
Công chứng ngoài trụ sở không phải là một loại công chứng riêng biệt;
Giá trị pháp lý của văn bản được công chứng ngoài trụ sở tương đương hoàn toàn với văn bản công chứng tại trụ sở;
Công chứng viên vẫn phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục, nguyên tắc hành nghề công chứng.
Nói cách khác, chỉ thay đổi địa điểm công chứng, không thay đổi bản chất pháp lý của hoạt động công chứng.
Ai được quyền yêu cầu công chứng ngoài trụ sở?
Các trường hợp được yêu cầu công chứng ngoài trụ sở
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2024”, công chứng ngoài trụ sở được thực hiện khi người yêu cầu công chứng thuộc một trong các trường hợp sau:
Người già yếu, không thể đi lại;
Người đang điều trị tại cơ sở y tế;
Người đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành hình phạt;
Trường hợp khác có lý do chính đáng không thể đến trụ sở tổ chức hành nghề công chứng.
Như vậy, không phải bất kỳ ai cũng có quyền yêu cầu công chứng ngoài trụ sở, mà phải thuộc nhóm đối tượng hoặc hoàn cảnh cụ thể theo luật định.
Công chứng ngoài trụ sở theo yêu cầu vì lý do chính đáng
Khái niệm “lý do chính đáng” không được liệt kê cứng nhắc, nhưng trên thực tế thường bao gồm:
Người bị tai nạn, hạn chế khả năng di chuyển tạm thời;
Người cao tuổi sinh sống ở vùng xa, khó tiếp cận trụ sở công chứng;
Trường hợp cần công chứng gấp để bảo toàn quyền, lợi ích hợp pháp.
Những loại giao dịch thường được công chứng ngoài trụ sở
Công chứng ngoài trụ sở đối với hợp đồng, giao dịch dân sự
Trong thực tế, công chứng ngoài trụ sở thường áp dụng cho:
Hợp đồng ủy quyền;
Di chúc;
Văn bản thỏa thuận phân chia tài sản;
Hợp đồng tặng cho, chuyển nhượng trong trường hợp đặc biệt.
Tuy nhiên, đối với các giao dịch phức tạp, giá trị lớn, công chứng viên thường hạn chế công chứng ngoài trụ sở để tránh rủi ro tranh chấp.
Công chứng ngoài trụ sở đối với người cao tuổi, người bệnh
Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất phát sinh nhu cầu công chứng ngoài trụ sở, đặc biệt trong các trường hợp lập di chúc hoặc ủy quyền.
Theo “Điều 56 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có nghĩa vụ kiểm tra năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện của người yêu cầu công chứng, kể cả khi công chứng được thực hiện ngoài trụ sở.
>>> Xem thêm: Có thể yêu cầu hoàn tiền khi bên bán vi phạm hợp đồng đặt cọc không?
Thủ tục yêu cầu công chứng ngoài trụ sở
Hồ sơ yêu cầu công chứng ngoài trụ sở
Người yêu cầu công chứng ngoài trụ sở cần chuẩn bị:
Phiếu yêu cầu công chứng;
Dự thảo hợp đồng, giao dịch (nếu có);
Giấy tờ tùy thân;
Giấy tờ chứng minh lý do không thể đến trụ sở (giấy xác nhận y tế, hoàn cảnh đặc biệt…).
Việc chứng minh lý do là căn cứ quan trọng để tổ chức hành nghề công chứng xem xét chấp nhận yêu cầu.
Quy trình thực hiện công chứng ngoài trụ sở
Quy trình công chứng ngoài trụ sở về cơ bản không khác so với công chứng tại trụ sở, bao gồm:
Kiểm tra hồ sơ;
Xác minh năng lực hành vi, ý chí tự nguyện;
Giải thích quyền, nghĩa vụ pháp lý;
Ký và ghi lời chứng của công chứng viên.
Những lưu ý quan trọng khi công chứng ngoài trụ sở
Khi thực hiện công chứng ngoài trụ sở, người yêu cầu công chứng cần lưu ý:
Không nên ép buộc công chứng viên công chứng nếu không đủ điều kiện;
Nội dung giao dịch phải rõ ràng, minh bạch;
Công chứng viên có quyền từ chối nếu thấy có dấu hiệu rủi ro pháp lý.
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên phải độc lập, khách quan và chịu trách nhiệm về văn bản công chứng của mình, dù công chứng tại trụ sở hay ngoài trụ sở.
Kết luận
Công chứng ngoài trụ sở là cơ chế pháp lý cần thiết, nhân văn, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công chứng cho những người không thể trực tiếp đến văn phòng công chứng. Tuy nhiên, đây là hình thức công chứng có điều kiện, không áp dụng đại trà và phụ thuộc nhiều vào đánh giá chuyên môn của công chứng viên. Hiểu đúng bản chất và điều kiện của công chứng ngoài trụ sở sẽ giúp người dân bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
