Sử dụng CCCD giả để công chứng đất là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Người mua có thể đã thanh toán tiền và nhận giấy tờ giao dịch. Tuy nhiên, quyền lợi đối với thửa đất vẫn có thể bị ảnh hưởng.
Tình huống này thường xảy ra khi một bên dùng giấy tờ tùy thân giả để tạo lập hồ sơ. Hợp đồng sau đó được đưa đến tổ chức hành nghề công chứng để ký kết. Khi phát hiện sự việc, người mua có thể gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi.
Vậy giao dịch mua đất trong trường hợp này có được công nhận hay không? Người mua cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Đây là những vấn đề cần được xem xét dựa trên hồ sơ và tình tiết cụ thể của từng vụ việc.
>>> Xem thêm: Công chứng văn bản phân chia di sản thừa kế đất có đền bù bằng tiền.
1. Mua đất nhưng phát hiện đối phương dùng CCCD giả để công chứng
1.1. CCCD giả có thể làm ảnh hưởng đến giao dịch mua bán đất
CCCD là giấy tờ quan trọng để xác định danh tính của người tham gia giao dịch. Khi ký hợp đồng mua bán đất, các bên phải cung cấp thông tin nhân thân phù hợp.
Nếu một bên sử dụng CCCD giả, thông tin người ký có thể không đúng với chủ thể thực tế. Điều này làm phát sinh nghi vấn về tính hợp pháp của giao dịch.
Đặc biệt, trường hợp người dùng giấy tờ giả không phải là chủ sử dụng đất sẽ có rủi ro rất lớn. Người mua có thể đã giao tiền cho người không có quyền định đoạt tài sản.
1.2. Cần phân biệt CCCD giả và thông tin CCCD bị thay đổi
Không phải mọi sai lệch về thông tin đều đồng nghĩa với việc sử dụng CCCD giả.
Có trường hợp người dân đổi từ CMND sang CCCD. Một số thông tin trên giấy tờ cũ có thể khác với giấy tờ mới.
Cũng có trường hợp thông tin cá nhân được cập nhật do thay đổi địa chỉ hoặc các dữ liệu khác.
Do đó, khi phát hiện thông tin không trùng khớp, người mua không nên vội kết luận giấy tờ là giả. Cần kiểm tra thông tin với cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị liên quan.
1.3. Rủi ro đối với người mua đất
Việc phát hiện giấy tờ giả sau khi công chứng có thể khiến người mua đối mặt với nhiều rủi ro.
Một số vấn đề có thể phát sinh gồm:
- Hợp đồng bị tranh chấp.
- Người mua khó đăng ký sang tên.
- Chủ đất thật yêu cầu bảo vệ quyền lợi.
- Giao dịch có thể bị yêu cầu xem xét hiệu lực.
- Người mua gặp khó khăn khi đòi lại tiền.
Mức độ rủi ro phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong đó có danh tính người ký, nguồn gốc đất và quá trình công chứng.
2. Hợp đồng công chứng có còn giá trị khi sử dụng CCCD giả?
2.1. Công chứng không đồng nghĩa với việc mọi giao dịch đều không thể tranh chấp
Nhiều người cho rằng hợp đồng đã được công chứng thì chắc chắn có hiệu lực tuyệt đối.
Cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác.
Công chứng giúp xác nhận tính xác thực và hợp pháp của hợp đồng, giao dịch trong phạm vi công chứng. Công chứng viên cũng kiểm tra giấy tờ và thông tin do các bên cung cấp.
Tuy nhiên, nếu một bên cố ý sử dụng giấy tờ giả, việc xác định người ký có thể phát sinh vấn đề. Khi đó, hiệu lực của giao dịch cần được xem xét dựa trên toàn bộ hồ sơ.
2.2. Cần xác định người ký hợp đồng có phải chủ thể có quyền hay không
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi xảy ra tranh chấp.
Người mua cần xác định người ký hợp đồng có phải là người sử dụng đất hay không. Nếu người này không phải chủ đất, cần làm rõ căn cứ đại diện.
Trường hợp ký thay, người ký phải có quyền đại diện hợp pháp. Nếu không có quyền đại diện, giao dịch có thể phát sinh tranh chấp về hiệu lực.
Do đó, việc kiểm tra chủ thể giao dịch cần được thực hiện càng sớm càng tốt.
2.3. Tòa án có thể xem xét hiệu lực của hợp đồng
Khi các bên không thể tự giải quyết, tranh chấp có thể được đưa ra Tòa án có thẩm quyền.
Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố liên quan đến giao dịch. Các nội dung có thể gồm:
- Người ký hợp đồng là ai.
- Người đó có quyền định đoạt đất hay không.
- Giấy tờ sử dụng trong giao dịch có hợp pháp không.
- Các bên có biết hoặc phải biết về hành vi gian dối không.
- Người mua đã thực hiện nghĩa vụ thanh toán như thế nào.
- Tình trạng pháp lý của thửa đất tại thời điểm giao dịch.
Từ các tình tiết cụ thể, cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định hướng xử lý phù hợp.

>>> Xem thêm: Bạn muốn tránh rắc rối pháp lý? Hãy tìm hiểu kỹ về công chứng ủy quyền
3. Người mua cần làm gì khi phát hiện CCCD giả?
3.1. Tạm thời không tiếp tục thực hiện giao dịch liên quan đến thửa đất
Khi phát hiện dấu hiệu sử dụng giấy tờ giả, người mua nên tạm dừng các giao dịch tiếp theo.
Không nên tiếp tục chuyển tiền nếu chưa thanh toán đủ. Người mua cũng không nên ký thêm văn bản khi chưa xác định rõ tình trạng pháp lý.
Việc tạm dừng giúp hạn chế thiệt hại phát sinh.
3.2. Thu thập và bảo quản toàn bộ chứng cứ
Người mua cần giữ lại các tài liệu liên quan đến giao dịch.
Một số chứng cứ quan trọng gồm:
- Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
- Bản sao CCCD được sử dụng khi giao dịch.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Chứng từ thanh toán.
- Sao kê chuyển khoản ngân hàng.
- Tin nhắn và email trao đổi giữa các bên.
- Giấy biên nhận tiền.
- Hồ sơ do tổ chức hành nghề công chứng cung cấp.
Người mua nên giữ bản gốc nếu có thể. Các dữ liệu điện tử cũng cần được sao lưu cẩn thận.
3.3. Thông báo cho tổ chức hành nghề công chứng
Nếu nghi ngờ giấy tờ giả được sử dụng khi công chứng, người mua nên liên hệ tổ chức hành nghề công chứng đã lập hợp đồng.
Nội dung trao đổi cần trình bày rõ dấu hiệu bất thường. Người mua nên cung cấp tài liệu để chứng minh thông tin mình phản ánh.
Tổ chức hành nghề công chứng có thể hướng dẫn người mua về hồ sơ liên quan. Trong trường hợp cần thiết, các cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp tục xác minh.
3.4. Cân nhắc trình báo cơ quan công an
Việc sử dụng giấy tờ giả có thể liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật hình sự.
Nếu có dấu hiệu gian dối, chiếm đoạt tài sản hoặc làm giả giấy tờ, người mua nên cân nhắc trình báo cơ quan công an.
Khi trình báo, người mua cần cung cấp các tài liệu đang có. Nội dung trình báo nên được trình bày trung thực và đầy đủ.
Việc xác minh của cơ quan chức năng sẽ giúp làm rõ người sử dụng giấy tờ giả và mục đích của hành vi.
3.5. Yêu cầu giải quyết tranh chấp khi quyền lợi bị xâm phạm
Nếu giao dịch đã phát sinh thiệt hại, người mua có thể cần thực hiện các thủ tục pháp lý để bảo vệ quyền lợi.
Tùy vụ việc, người mua có thể yêu cầu giải quyết các vấn đề như:
- Xác định hiệu lực của hợp đồng.
- Hoàn trả số tiền đã thanh toán.
- Bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ.
- Giải quyết quyền đối với thửa đất.
- Xử lý các giao dịch phát sinh sau đó.
Do tính chất phức tạp của vụ việc, người mua nên rà soát hồ sơ trước khi lựa chọn phương án xử lý.
4. Cách hạn chế rủi ro khi mua đất và công chứng
4.1. Kiểm tra kỹ danh tính của bên bán
Người mua không nên chỉ nhìn vào CCCD do bên bán cung cấp.
Cần đối chiếu thông tin trên CCCD với các giấy tờ liên quan. Thông tin trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng cần được kiểm tra.
Nếu có điểm bất thường, người mua nên yêu cầu làm rõ trước khi ký hợp đồng.
4.2. Kiểm tra tình trạng pháp lý của thửa đất
Bên cạnh thông tin nhân thân, người mua cần kiểm tra pháp lý của đất.
Một số nội dung cần quan tâm gồm:
- Người đứng tên trên Giấy chứng nhận.
- Tình trạng tranh chấp.
- Tình trạng thế chấp.
- Hạn chế quyền chuyển nhượng.
- Quy hoạch và các thông tin liên quan.
Việc kiểm tra giúp người mua nhận diện rủi ro trước khi giao tiền.
4.3. Thực hiện giao dịch tại tổ chức hành nghề công chứng
Đối với giao dịch mua bán đất thuộc trường hợp phải công chứng, các bên cần thực hiện đúng quy định.
Người mua nên cung cấp đầy đủ hồ sơ. Đồng thời, cần phối hợp với công chứng viên khi được yêu cầu xác minh thông tin.
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, không nên cố tiếp tục ký hợp đồng.
4.4. Thanh toán bằng phương thức có thể chứng minh
Người mua nên ưu tiên phương thức thanh toán có chứng từ rõ ràng.
Chuyển khoản ngân hàng là một phương thức có thể lưu lại thông tin giao dịch. Nội dung chuyển tiền cũng nên thể hiện rõ mục đích thanh toán.
Chứng từ thanh toán sẽ là tài liệu quan trọng nếu phát sinh tranh chấp.
4.5. Nên kiểm tra hồ sơ trước khi đặt cọc
Rủi ro không chỉ xuất hiện tại thời điểm công chứng. Vấn đề có thể bắt đầu ngay từ giai đoạn đặt cọc.
Do đó, người mua nên kiểm tra giấy tờ trước khi giao tiền đặt cọc. Nếu phát hiện thông tin bất thường, cần tạm dừng giao dịch.
Với những giao dịch có giá trị lớn, người mua nên tham khảo ý kiến chuyên môn. Việc này giúp nhận diện rủi ro sớm hơn.

>>> Xem thêm: Hồ sơ càng đầy đủ, quá trình công chứng mua bán nhà đất càng thuận lợi
Kết luận
Sử dụng CCCD giả để công chứng đất có thể làm phát sinh tranh chấp nghiêm trọng. Người mua cần nhanh chóng kiểm tra chủ thể ký hợp đồng và tình trạng pháp lý của thửa đất.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người mua nên bảo quản toàn bộ chứng cứ. Đồng thời, cần liên hệ tổ chức hành nghề công chứng và cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn.
Mỗi vụ việc sẽ có tình tiết và hướng xử lý khác nhau. Vì vậy, người mua nên rà soát kỹ hồ sơ trước khi yêu cầu giải quyết tranh chấp. Nếu cần hỗ trợ về công chứng hợp đồng mua bán đất, kiểm tra hồ sơ hoặc các thủ tục pháp lý liên quan, hãy liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 để được tư vấn nhanh chóng và chính xác.
>>> Xem thêm: Sự cẩn trọng hôm nay có thể giúp bạn tránh nhiều rủi ro ngày mai tại văn phòng công chứng.
>>> Xem thêm: Chỉ một lựa chọn đúng có thể rút ngắn đáng kể thời gian nhờ dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh.
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
