Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến công chứng, phần lớn mọi người thường nghĩ đến các tài sản hữu hình như nhà đất, xe cộ hoặc các loại giấy tờ dân sự. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số, giá trị của các tài sản vô hình như thương hiệu, phần mềm, bản quyền tác giả, sáng chế hay bí mật kinh doanh ngày càng lớn. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về tính pháp lý của các giao dịch liên quan đến những loại tài sản đặc biệt này.

Hiện nay, nhu cầu công chứng tài sản vô hình đang ngày càng gia tăng khi nhiều cá nhân, doanh nghiệp muốn bảo đảm tính pháp lý cho các hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn hoặc thừa kế đối với các tài sản trí tuệ có giá trị lớn. Vậy pháp luật Việt Nam hiện nay quy định như thế nào? Liệu bản quyền thương hiệu hay phần mềm có thể công chứng được hay không? Đây là những vấn đề mà bất kỳ cá nhân, doanh nghiệp nào sở hữu tài sản trí tuệ cũng cần tìm hiểu.

>>> Xem thêm: Một bản dịch thuật chính xác giúp bạn tiết kiệm nhiều thời gian

1. Tài sản vô hình là gì và có được pháp luật công nhận hay không?

Khái niệm tài sản vô hình theo quy định pháp luật

Theo Bộ luật Dân sự hiện hành, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Trong đó, quyền tài sản là một loại tài sản đặc biệt không tồn tại dưới hình thái vật chất nhưng vẫn có giá trị kinh tế và có thể tham gia vào các giao dịch dân sự.

Tài sản vô hình thường bao gồm:

• Quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, phần mềm máy tính.
• Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp.
• Quyền đối với tên thương mại.
• Quyền đối với bí mật kinh doanh.
• Quyền khai thác thương mại từ các sản phẩm trí tuệ.
• Các quyền tài sản phát sinh từ hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Giá trị ngày càng lớn của tài sản vô hình

Trong nền kinh tế số, nhiều doanh nghiệp có giá trị thương hiệu lớn hơn rất nhiều lần so với tổng giá trị tài sản hữu hình mà họ đang sở hữu.

Ví dụ:

• Một phần mềm quản lý doanh nghiệp có thể được định giá hàng tỷ đồng.
• Một thương hiệu nổi tiếng có thể có giá trị hàng chục hoặc hàng trăm tỷ đồng.
• Một ứng dụng di động có lượng người dùng lớn có thể trở thành tài sản giá trị nhất của doanh nghiệp.

Chính vì vậy, việc xác lập và bảo vệ quyền sở hữu đối với các tài sản này ngày càng được quan tâm.

Tài sản vô hình có được giao dịch hay không?

Pháp luật Việt Nam cho phép chủ sở hữu thực hiện nhiều giao dịch liên quan đến tài sản vô hình như:

• Chuyển nhượng.
• Chuyển giao quyền sử dụng.
• Tặng cho.
• Góp vốn thành lập doanh nghiệp.
• Để lại thừa kế.

Do đó, việc bảo đảm tính pháp lý cho các giao dịch này trở thành nhu cầu thực tế của nhiều cá nhân và tổ chức.

2. Có thể công chứng bản quyền thương hiệu, phần mềm hay không?

Hiểu đúng về việc công chứng tài sản vô hình

Một trong những hiểu lầm phổ biến hiện nay là cho rằng văn phòng công chứng sẽ “công chứng quyền sở hữu thương hiệu” hoặc “công chứng phần mềm”.

Trên thực tế, công chứng viên không xác nhận việc một cá nhân có phải là chủ sở hữu hợp pháp của thương hiệu hoặc phần mềm hay không. Thẩm quyền xác lập quyền sở hữu thuộc về cơ quan nhà nước có thẩm quyền như:

• Cục Bản quyền tác giả.
• Cục Sở hữu trí tuệ.
• Các cơ quan đăng ký chuyên ngành khác.

Điều mà tổ chức hành nghề công chứng thực hiện là công chứng các hợp đồng, giao dịch liên quan đến quyền tài sản phát sinh từ những tài sản vô hình đó.

Những giao dịch có thể được công chứng

Trong thực tiễn, các giao dịch thường được yêu cầu công chứng bao gồm:

• Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu nhãn hiệu.
• Hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng nhãn hiệu.
• Hợp đồng chuyển nhượng phần mềm.
• Hợp đồng góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ.
• Hợp đồng tặng cho quyền tài sản.
• Văn bản thỏa thuận phân chia di sản liên quan đến tài sản trí tuệ.

Lợi ích của việc công chứng các giao dịch liên quan

Việc công chứng giúp:

• Tăng giá trị chứng cứ của hợp đồng.
• Hạn chế tranh chấp về sau.
• Chứng minh ý chí tự nguyện của các bên.
• Bảo đảm nội dung giao dịch phù hợp quy định pháp luật.
• Tạo thuận lợi cho quá trình đăng ký thay đổi chủ sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

>>> Xem thêm: Đôi khi, sự yên tâm của bạn bắt đầu từ việc chứng thực chữ ký đúng cách

3. Những khó khăn và rủi ro khi thực hiện công chứng tài sản vô hình

Khó xác định giá trị tài sản

Khác với nhà đất hay xe ô tô, tài sản vô hình thường rất khó định giá.

Ví dụ:

• Một thương hiệu mới thành lập có thể chỉ có giá trị vài triệu đồng.
• Nhưng cũng có thể được định giá hàng chục tỷ đồng nếu có sức ảnh hưởng lớn trên thị trường.

Việc xác định giá trị không chính xác có thể gây tranh chấp hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên.

Khó chứng minh quyền sở hữu

Nhiều cá nhân cho rằng chỉ cần tự tạo ra một phần mềm hoặc logo là đương nhiên có quyền sở hữu.

Tuy nhiên trên thực tế, khi xảy ra tranh chấp, việc chứng minh quyền sở hữu có thể gặp nhiều khó khăn nếu:

• Chưa đăng ký bản quyền.
• Chưa đăng ký nhãn hiệu.
• Không lưu giữ tài liệu chứng minh quá trình sáng tạo.

Nguy cơ giao dịch vô hiệu

Một số hợp đồng liên quan đến tài sản trí tuệ có thể bị vô hiệu nếu:

• Người chuyển nhượng không phải chủ sở hữu hợp pháp.
• Nội dung giao dịch vi phạm quy định pháp luật.
• Không đáp ứng điều kiện chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ.

Do đó, việc kiểm tra hồ sơ pháp lý trước khi ký kết là vô cùng quan trọng.

4. Xu hướng pháp lý mới đối với công chứng tài sản vô hình trong tương lai

Tài sản trí tuệ ngày càng trở thành tài sản cốt lõi

Nhiều chuyên gia nhận định rằng trong tương lai, tài sản trí tuệ sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp.

Các giao dịch liên quan đến:

• Nhãn hiệu.
• Phần mềm.
• Dữ liệu số.
• Tài sản kỹ thuật số.
• Quyền khai thác nội dung số.

sẽ ngày càng phổ biến.

Gia tăng nhu cầu công chứng các giao dịch số

Sự phát triển của thương mại điện tử và kinh tế số khiến nhiều giao dịch tài sản trí tuệ được thực hiện thường xuyên hơn.

Điều này dẫn đến nhu cầu:

• Công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ.
• Công chứng hợp đồng góp vốn bằng tài sản trí tuệ.
• Công chứng các văn bản thỏa thuận liên quan đến tài sản số.

Cần chủ động hoàn thiện hồ sơ pháp lý

Để thuận lợi khi thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản vô hình, cá nhân và doanh nghiệp nên:

• Đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ càng sớm càng tốt.
• Lưu giữ đầy đủ tài liệu chứng minh quyền sở hữu.
• Thực hiện các hợp đồng bằng văn bản rõ ràng.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý trước khi giao dịch.

>>> Xem thêm: Một văn phòng công chứng uy tín luôn giúp bạn an tâm từ bước đầu tiên

Kết luận

Mặc dù pháp luật hiện hành không quy định việc công chứng trực tiếp quyền sở hữu đối với thương hiệu hay phần mềm, nhưng các hợp đồng và giao dịch liên quan đến những quyền tài sản này hoàn toàn có thể được công chứng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, nhu cầu công chứng tài sản vô hình sẽ ngày càng gia tăng và trở thành một xu hướng pháp lý quan trọng trong tương lai.

Để được tư vấn và hỗ trợ thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản trí tuệ, quyền tài sản, hợp đồng chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng tài sản vô hình một cách chính xác và nhanh chóng, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc ghé thăm văn phòng trực tiếp. Chúng tôi có đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, sẵn sàng hỗ trợ bạn trong mọi giao dịch pháp lý.

>>> Xem thêm: Bạn muốn làm nhanh? Đừng bỏ qua dịch vụ sang tên sổ đỏ tại Hà Nội

>>> Xem thêm: Quy định về xác lập quyền sở hữu tài sản.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com